Wydział Nauk Historycznych

Wydział Nauk Historycznych rozpoczął swoją działalność w dniu 1 września 1993 r. Powstał na bazie dwóch dużych jednostek o ugruntowanej pozycji naukowej i dydaktycznej: Instytutu Archeologii i Etnologii oraz Instytutu Historii i Archiwistyki, które wcześniej znajdowały się w strukturze Wydziału Humanistycznego. Kilka miesięcy później, 1 stycznia 1994 r., kształt organizacyjny Wydziału Nauk Historycznych uległ zmianie, ponieważ pojawiła się Katedra Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej, wyodrębniona z Instytutu Historii i Archiwistyki (działała w nim jako Zakład Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej). Jej kierownikiem został prof. dr hab. Janusz Tondel. Szybki rozwój Katedry doprowadził do jej przekształcenia z dniem 1 stycznia 2004 r. w Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii, którym obecnie kieruje prof. dr hab. Bronisława Woźniczka-Paruzel. Wychodząc naprzeciw potrzebom kształcenia wysoko kwalifikowanych kadr historyków sztuki i kultury dla szeroko pojętego obszaru północnej Polski, 1 października 1997 r. podjęto decyzję o powołaniu do życia Zakładu Historii Sztuki i Kultury, który w roku następnym, po wzmocnieniu kadrowym, stał się samodzielną katedrą naukowo-dydaktyczną o tej samej nazwie. Jej organizatorem i pierwszym kierownikiem był prof. dr hab. Zygmunt Waźbiński. Obecnie Katedrą Historii Sztuki i Kultury kieruje dr hab. Ryszard Mączyński, prof. UMK. Ważną datą w dziejach Wydziału był dzień 1 kwietnia 2000 r., gdyż wtedy rozpoczęła działalność Katedra Stosunków Międzynarodowych kierowana przez dr. hab. Zbigniewa Karpusa, prof. UMK. Fundamentem kadrowym Katedry był powstały rok wcześniej Zakład o identycznej nazwie – jego organizatorem i pierwszym kierownikiem był prof. dr hab. Sławomir Kalembka. Z dniem 1 marca 2005 r., na mocy decyzji Rektora UMK doszło do przekształcenia Katedry w Instytut Stosunków Międzynarodowych, którym nieprzerwanie kieruje dr hab. Z. Karpus, prof. UMK. Ostatnią, najmłodszą jednostką Wydziału, jest Katedra Etnologii. Decyzją Senatu UMK utworzono ją 1 stycznia 2003 r. po wydzieleniu Zakładu Etnologii z Instytutu Archeologii i Etnologii. Stanowisko pełniącego obowiązki kierownika Katedry Etnologii objął dr hab. Wojciech Olszewski. Z dniem 1 kwietnia 2007 r. Katedra Etnologii przekształcona została w Katedrę Etnologii i Antropologii Kulturowej, którą kieruje dr W. Olszewski. Konsekwencją tych przekształceń była zmiana nazwy Instytutu, który od 1 stycznia 2003 r. stał się Instytutem Archeologii. Jego dyrektorem została prof. dr hab. Jadwiga Chudziakowa, która wcześniej, przez wiele lat, kierowała Instytutem Archeologii i Etnologii. Obecnie dyrektorem Instytutu Archeologii jest prof. dr hab. W. Chudziak. Wydział posiadał także swoją misję zagraniczną - Die Polnische Historische Mission an Max-Planck-Institut für Geschichte w Getyndze, jedyną tego typu polską historyczną stację naukową na terenie Niemiec, którą kierował dr Leszek Zygner.

Na pierwszego dziekana nowego Wydziału wybrano w 1993 r. prof. dr. hab. Janusza Małłka, historyka czasów nowożytnych i krajów skandynawskich. Prodziekanem został prof. dr hab. Andrzej Nowakowski, archeolog, specjalista w zakresie dawnego oręża i wyposażenia wojskowego. Bardzo dynamiczny rozwój Wydziału wymusił, jeszcze w trakcie pierwszej kadencji, powiększenie jego władz o drugiego prodziekana: 1 lipca 1995 r. funkcje tę objęła dr hab. Grażyna Gzella, bibliolog specjalista z zakresu prasoznawstwa i historii książki XIX i XX wieku. W drugiej kadencji, rozpoczętej 1 września 1996 r. a zakończonej 31 sierpnia 1999 r., funkcje swoje zachowali prof. J. Małłek i prof. A. Nowakowski, natomiast dr hab. G. Gzellę zastąpił dr hab. Ryszard Sudziński, prof. UMK, historyk, badacz najnowszych dziejów Polski. W 1998 r. na miejsce prof. Sudzińskiego wybrano dr hab. Bronisławę Woźniczkę- Paruzel, prof. UMK, bibliologa, specjalizującą się w biblioterapii oraz literaturze i prasie dziecięcej. W trzeciej kadencji (1 września 1999 r. – 31 sierpnia 2002 r.) dziekanem był prof. dr hab. Andrzej Radzimiński (historyk średniowiecza, Kościoła katolickiego, duchowieństwa w Polsce i Europie), którego wspierali prodziekani – profesorowie UMK: dr hab. Andrzej Kola (archeolog) i dr hab. Jan Sziling (historia najnowsza Polski i powszechna). W następnej kadencji (1 września 2002 r. – 31 sierpnia 2005 r.) funkcję dziekana sprawował prof. dr hab. Waldemar Rezmer (historia najnowsza, historia wojskowa), z kolei stanowiska prodziekanów piastowali dr hab. Jacek Gzella, prof. UMK (historia myśli politycznej, prasoznawstwo) i dr hab. J. Sziling, prof. UMK. Piąta kadencja władz Wydziału w składzie: dziekan – prof. dr hab. W. Rezmer, prodziekani – dr. hab. Mariusz Wołos, prof. UMK (historia Polski i powszechna XX wieku, dzieje dyplomacji polskiej) i dr hab. J. Gzella, prof. UMK, rozpoczęła się 1 września 2005 r. i trwała do 31 sierpnia 2008 r. Z dniem 19 września 2007 r. na stanowisku prodziekana dr. hab. Mariusza Wołosa, prof. UMK zastąpił dr hab. Dariusz Poliński, prof. UMK (archeologia, paleodemografia). Od dnia 1 września 2008 r. Wydziałem kierują: dziekan – dr hab. Jacek Gzella, prof. UMK, prodziekani – dr hab. Dariusz Poliński, prof. UMK, dr hab. Stanisław Roszak (historia kultury baroku i oświecenia, dydaktyka historii), prof. UMK i dr hab. Wiesław Sieradzan, prof. UMK (historia średniowieczna Polski i zakonu krzyżackiego w Prusach).

Kadra naukowo-dydaktyczna Wydziału liczy 135 osób, w tym 19 profesorów z tytułem naukowym i 42 doktorów habilitowanych. Wspomaga ich 64 doktorów i 10 magistrów. W 2009 r. Instytut Stosunków Międzynarodowych wszedł w struktury Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych.
Oferta dydaktyczna Wydziału Nauk Historycznych jest znaczna. Kształcenie odbywa się na siedmiu kierunkach: archeologia, archiwistyka i zarządzanie dokumentacją, etnologia, historia, historia sztuki, informacja naukowa i bibliotekoznawstwo oraz wojskoznawstwo. Prowadzone są studia stacjonarne, niestacjonarne, podyplomowe i doktoranckie.